Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Skip Navigation LinksLatar Belakang

Jabatan Tanah merupakan salah sebuah Jabatan Kerajaan yang tertua di Negara Brunei Darussalam. Pentadbiran Tanah secara moden yang berjalan pada masa ini adalah berasaskan kepada Kanun Tanah yang dikuatkuasakan pada bulan September 1909. Dengan adanya Kanun Tanah ini maka terbentuklah sistem pendaftaran hak milik tanah yang mana menghendaki tanah-tanah yang diberi hak milik itu untuk disahkan dan dikeluarkan surat hak milik iaitu geran sebagai memberikan jaminan kepada pemilik tanah ke atas tapak-tapak tanah berkenaan. 

Pada peringkat awalnya, pentadbiran tanah telah dikendalikan oleh British Resident yang mempunyai kuasa mengeluarkan surat hak milik kepada permohonan-permohonan tanah sehinggalah "Pengistiharan Perlembagaan" pada tahun 1959 yang mana kuasa memberi hak milik adalah di bawah kuasa Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Dan Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam dalam Majlis Mesyuarat.

Sebelum perlantikan Pesuruhjaya Tanah di sekitar tahun 1960, Pejabat Tanah di daerah-daerah pernah bergabung dengan Pejabat Ukur dan Pejabat Daerah. Pada tahun 1952, Jabatan Ukur telah dipisahkan dan sejak itu Pejabat Tanah bergabung dengan Pejabat Daerah sahaja dan dikenali sebagai Pejabat Daerah dan Tanah. Di sekitar tahun 1969 dan 1970 barulah seorang Pegawai Tanah ditetapkan di Pejabat Tanah Daerah kecuali di Daerah Temburong yang mana penetapan Pegawai Tanah baru saja ditetapkan pada penghujung tahun 1989. Tahun 1990 adalah merupakan bermulanya satu era baru bagi Jabatan Tanah yang mana tiap-tiap Pejabat Tanah di daerah masing-masing diketuai oleh sekurang-kurangnya seorang Pegawai Tanah.

Pejabat Tanah juga telah beberapa kali berpindah tempat sejak ditubuhkan. Pada tahun 1950an, dengan terbinanya bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan yang pernah satu masa dulu dikenali sebagai bangunan Pejabat Setiausaha Kerajaan, Pejabat Tanah Brunei/Muara dan Pejabat Pesuruhjaya Tanah telah juga di tempatkan di situ.


Tahun 1950an Penempatan Jabatan Tanah Di Bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan Dikenali Sebagai Bangunan Setiausaha Kerajaan

Pada tahun 1969, Pejabat Pesuruhjaya Tanah dan Pejabat Tanah Daerah Brunei/Muara telah dipindahkan ke Jalan Senuai di Kumbang Pasang dan pada penghujung tahun 1982, telah berpindah ke bangunan Jabatan Kerja raya, Kementerian Pembangunan, Jalan Lapangan Terbang Lama Berakas.


Tahun 1969 Jabatan Tanah Berpindah Ke Bangunan Di Jalan Senuai, Kumbang Pasang


Tahun 1982 Jabatan Tanah Berpindah Ke Bangunan JKR, Lapangan Terbang Lama, Berakas


Tahun 1997 Jabatan Tanah Berpindah Ke Bangunan Masa Kini

Begitu juga halnya dengan Pejabat-Pejabat Tanah di daerah lain. Pejabat Tanah Tutong pada asalnya ditempatkan di bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan di hadapan Jalan Utama Tutong di Pekan Tutong. Pada tahun 1980 barulah Pejabat Tanah Tutong berpindah ke bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan di Bukit Bendera. 


Pejabat Kerajaan Pekan Tutong, Daerah Tutong


Bangunan Pejabat Daerah Tutong


Bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan Daerah Tutong, Bukit Bendera

Bagi Pejabat Tanah Belait, dari dulu bangunan pejabatnya telah beberapa kali berpindah mengikut pentadbiran di daerah tersebut. Sejauh yang diketahui, pejabat lama terletak di Jalan Carey, iaitu bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan yang lama, dan berpindah lagi ke bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan di Jalan MacKeron pada tahun 1985.


Bangunan Kerajaan Jalan Mc Kerron, Daerah Belait


Bangunan Pejabat Daerah Belait


Bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan Daerah Belait

Pejabat Tanah Temburong pula pada asalnya terletak di bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan di Pekan Bangar dan telah berpindah ke bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan yang baru di Pekan Bangar pada tahun 1988.


Bangunan Lama Pekan Bangar, Daerah Temburong


Bangunan Pejabat-Pejabat Kerajaan Pekan Bangar, Daerah Temburong

Sejak dari awal penubuhanya, Pejabat Tanah telah melalui beberapa perubahan dalam tugas utama yang diselenggarakan. Sehingga menjelang Perang Dunia Kedua, tugas-tugas utama Pejabat Tanah adalah menerima, menyiasat dan mendaftarkan tuntutan-tuntutan tanah dari orang ramai. Pada tahun 1936 hingga tahun 1954, Kerajaan ketika itu telah membukakan satu sistem permohonan tanah atau 'Land Application' kepada orang ramai. Penerimaan permohonan-permohonan tanah telah diberhentikan kira-kira di penghujung tahun 1954 apabila didapati permohonan-permohonan terlalu banyak untuk diproses sedangkan kakitangan Pejabat Tanah ketika itu tidak mencukupi. Sehingga sekarang permohonan-permohonan tanah ini terus diproses mengikut penelitian dan dasar-dasar semasa.

Selain dari itu, Pejabat Tanah telah juga mengeluarkan kebenaran pendudukan tanah secara sementara atau lebih dikenali sebagai TOL (Temporary Occupation Lisence) atau sekarang ini juga dikenali sebagai LTS (Lesen Tumpang Sementara). Pada masa dulu, tanah-tanah LTS hanyalah untuk tanaman sementara sahaja, tidak seperti sekarang ini di mana ianya dibenarkan untuk berbagai-bagai kegunaan.

Dengan pengistiharan Tanah Simpanan (Land Reserve) untuk jalan raya dan sungai-sungai pada tahun 1951, dan pelancaran Rancangan Kemajuan Negara yang pertama pada tahun 1953. Jabatan Tanah selain daripada terlibat dalam tugas-tugas menentukan tapak untuk projek-projek Kerajaan, juga memproses ganti rugi dan gantian-gantian tanah kepada orang ramai.

Pada masa ini, Jabatan Tanah mengendalikan lebih daripada 20 jenis permohonan bersesuaian dengan kehendak Negara, seperti mengendalikan permohonan-permohonan dari orang ramai bagi Skim Penempatan, Skim Penggeranan Tanah LTS, Permohonan Tukar Syarat Khas Tanah, Permohonan Pindak Milik Tanah, Penggantian dan Taksiran Tanah-Tanah yang diambil balik untuk projek-projek Kerajaan, dan lain-lain lagi. Disamping itu, Pesuruhjaya Tanah sebagai Ketua Jabatan juga adalah menjadi pengerusi kepada beberapa jawatankuasa, seperti Jawatankuasa Skim Tanah Kurnia Kepada Rakyat Jati, Jawatankuasa Lesen Tumpang Sementara, Jawatankuasa Tukar Syarat Khas Tanah bergeran dan Jawatankuasa Khas meneliti permohonan-permohonan perniagaan dan perkhidmatan minyak. Pesuruhjaya Tanah juga menjadi ahli kepada berbagai-bagai jawatankuasa di negara ini, seperti Jawatankuasa Perusahaan, Jawatankuasa Rancangan-Rancangan Perpindahan, Badan Petugas Sistem Penggunaan Tanah dan lain-lain lagi.​